MAUER-ÖHLING

Zakład leczniczy i opiekuńczy Mauer-Öhling w Amstetten (Dolna Austria) został założony w 1902 roku. Do momentu »aneksji« Austrii w 1938 roku był uważany za wzorcową placówkę w Austrii.

Wczesnym latem 1940 r. komisja ekspertów zarejestrowała wszystkich chorych przebywających w zakładzie. Do sierpnia 1941 r. 1269 pacjentów zostało przeniesionych do ośrodka eutanazji Hartheim i tam zamordowanych. Następnie poszczególne budynki zakładu wykorzystano do zakwaterowania »przesiedleńców narodowości niemieckiej« (z Besarabii i Słowacji) oraz jako szpital wojskowy.

Wielu z pozostałych chorych zmarło z powodu niedożywienia i zaniedbania. Również jeńcy wojenni z oddalonego o 90 km obozu jenieckiego Stalag XVII B w Gneixendorf-Krems zostali skierowani do Mauer-Öhling, gdzie ponieśli śmierć.

Dyrektorem zakładu był Michael Scharpf, który objął stanowisko w Mauer-Öhling w 1938 roku i pełnił tę funkcję do 1945 roku. W październiku 1944 roku dołączył do niego Emil Gelny. Gelny zabił wcześniej kilkaset osób chorych w zakładzie w Gugging.

Otrzymał zadanie zamordowania również chorych w Mauer-Öhling, między innymi za pomocą przerobionego urządzenia do porażania prądem elektrycznym. Gelny sam opracował tę metodę zabijania i zaprezentował ją podczas konferencji zorganizowanej przez kancelarię Führera w lipcu 1944 roku. Na oczach uczestniczących w niej psychiatrów zamordował chorą kobietę, aby zademonstrować skuteczność swojego wynalazku.

Od września 1944 r. zakład opieki i leczenia Mauer-Öhling przejął również zadanie »punktu zbiorczego dla chorych psychicznie robotników z krajów wschodnich i Polaków« z »regionów alpejskich i naddunajskich«. W okresie od lipca 1940 r. do kwietnia 1945 r. umieszczono w nim co najmniej 204 robotników przymusowych i jeńców wojennych. W listopadzie 1944 r. transport z 21 zagranicznymi chorymi opuścił zakład. Najprawdopodobniej transport ten kierował się do ośrodka zagłady Hartheim lub do obozu barakowego Linz-Waldegg.

Emil Gelny otrzymał wsparcie w popełnianiu morderstw od lekarza zakładowego Josefa Utza. Do kwietnia 1945 r. zamordowano co najmniej 45 chorych. Jeszcze w kwietniu 1945 r., gdy Armia Czerwona była już w bezpośrednim sąsiedztwie, Gelny zamordował kolejnych 149 chorych, wśród nich wielu robotników przymusowych z »punktu zbiorczego dla cudzoziemców«. Po zakończeniu wojny żadna z zaangażowanych osób nie została pociągnięta do odpowiedzialności prawnej.

Pawilony kliniki psychiatrycznej Mauer-Öhling, akwarela autorstwa Josefa Karla Rädlera, 1915 r.

wstecz