Witamy!
Jest to oferta od Miejsca Pamięci Eutanazji w Lüneburgu.
Tutaj masz okazję poznać historię kliniki psychiatrycznej w Lüneburgu i dowiedzieć się więcej o działalności miejsca pamięci.
Możesz odwiedzić nasze cyfrowe wystawy specjalne.
Możesz wyszukiwać osoby i tematy za pomocą słów kluczowych. Możesz przeszukiwać nasze bazy danych.
LEBENSWERT – WARTOŚĆ ŻYCIA
Do dziś nazistowskie podejście do osób niepełnosprawnych i chorych psychicznie nadal kształtuje sposób leczenia i opiekę zdrowotną. Kwestia tego, które życie jest „warte życia”, a które nie, determinuje stosowanie środków podtrzymujących życie, a tym samym decyduje o życiu i śmierci.
W społeczeństwie nadal istnieje dyskryminacja, której korzenie sięgają historii narodowego socjalizmu.
W czasach narodowego socjalizmu osoby niepełnosprawne i chore psychicznie były uważane za „niegodne życia”. Pozbawiano je praw i mordowano. Około 2000 osób przebywających w szpitalu w Lüneburgu padło ofiarą eutanazji i nieodpowiedniej opieki podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu. Wśród ofiar znalazło się ponad 440 dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami oraz setki osób chorych psychicznie pochodzenia nie niemieckiego. Zginęli oni z powodu przedawkowania leków, głodu, celowo wywołanych chorób lub zaniedbań. Masowe przeniesienia również doprowadziły do pewnej śmierci pacjentów w Lüneburgu. Ponad 820 osób padło ofiarą przymusowej sterylizacji i przymusowej aborcji w wyniku orzeczeń Sądu ds. Zdrowia Dziedzicznego w Lüneburgu.
Wystawa dokumentuje tę przemoc i kwestionuje sposób myślenia, decyzje i działania tamtych czasów, które doprowadziły do opisanych zbrodni i nie zakończyły się wraz z zakończeniem II wojny światowej.
Ręczny podnośnik szpitalny, ok. 1900 r.
ArEGL 177.
Ten ręczny wózek inwalidzki z sanatorium i domu opieki w Lüneburgu nie był pchany, ale umożliwiał pacjentom samodzielne poruszanie się. Dźwignie zapewniały niezależność i uczestnictwo w życiu społecznym. Złamane koła symbolizują fakt, że w czasach nazistowskich te aspiracje nie zostały zrealizowane. W latach 1933–1945 leczenie osób niepełnosprawnych i chorych „zboczyło z toru”. Wózek został odnaleziony w 2024 roku w przestrzeni podpodłogowej budynku nr 17.
Aby wygrać konkurs na budowę sanatorium i domu opieki, konieczne było wykazanie się bardzo dobrym zaopatrzeniem w wodę. W Lüneburgu udało się to osiągnąć jedynie poprzez potajemne pompowanie wody z powrotem po jej wypompowaniu. To oszustwo pozwoliło im pokonać konkurencyjne miasto Uelzen. Jednak ponieważ poziom wody był w rzeczywistości zbyt niski, konieczne było uruchomienie 42-metrowej wieży ciśnień z pompownią. Zawór regulował dopływ wody. Część kotła wodnego zachowała się na strychu wieży.
Zawór, 150 kilogramów, żelazo, ok. 1900 r.
ArEGL 213.
ArEGL 97.
Są to rysunki konstrukcyjne wieży ciśnień w szpitalu psychiatrycznym w Lüneburgu autorstwa Carla Wolffa: Prowincjonalny szpital psychiatryczny w pobliżu Lüneburga. Specjalny przedruk z czasopisma „Journal of Architecture and Engineering” z 1901 i 1902 r. Kolumny 25 i 26.
Chociaż po zainstalowaniu nowego mechanizmu zegarowego nie spełniał już żadnej funkcji, stary mechanizm zegarowy pozostał w wieży ciśnień. Podobnie jak wiele innych eksponatów prezentowanych na tej wystawie, pozostał on w miejscu, w którym był przechowywany lub umieszczony kilkadziesiąt lat temu. Zegar wieżowy wskazuje czas na wysokości 29 metrów od 1901 roku. Góruje nad wszystkimi budynkami na terenie kliniki. Wieża ciśnień wraz z przylegającą do niej łaźnią jest charakterystycznym punktem orientacyjnym kliniki, widocznym z daleka.
Mechanizm zegarowy z dawnego zegara wieżowego sanatorium i domu opieki w Lüneburgu, sprzed 1901 roku.
ArEGL 179.
DZIĘKUJĘ
Centrum dokumentacyjne miejsca pamięci »Eutanazja« w Lüneburg wraz z wystawą stałą LEBENSWERT (WARTO ŻYĆ) zostało zaplanowane, zaprojektowane i zrealizowane w latach 2015–2025.
Za wsparcie dziękujemy:
Produkcja filmu została wsparta przez:
W tworzeniu centrum dokumentacyjnego i wystawy stałej uczestniczyli:
(w kolejności alfabetycznej):
Koncepcja | Kierownictwo projektu
Dr. Carola Rudnick
Projekt
Cogneus Design Studio
Hinz & Kunst GmbH Koncepcja. Projekt. Warsztat.
Kleineberg GmbH & Co. KG Architekci i inżynierowie
Kuratorzy | Autorzy
Dr Jule von Hertell, Alexander Krüger, Marcus Rischmüller, dr Carola Rudnick, Hedwig Thelen
Kolekcja | Bazy danych
Danny Kolbe, Alexander Krüger, Marcus Rischmüller, dr Carola Rudnick
Produkcja wideo
Dr Jule von Hertell
Opis zdjęcia
Dr Carola Rudnick, Birte Wiebe
Prelegenci
Dr Jule von Hertell, Mathias Mensch, Maria Müller, Dr Carola Rudnick
Korekta
Alicja Lebski, Angela Wilhelm
Tłumaczenia
Biuro ds. języka łatwego | Lebenshilfe Bremen e. V., Alicja Lebski, dr Carola Rudnick, Ihor Tymko, Birte Wiebe, Natalia Wollny
Fotografia obiektów
Studio Mensch
Administracja
Andrea Kabasci, Michel Kusack, Natalia Wollny
Architekt
Henryk Reimers henschke schulze reimers
architekten partnerschaft mbb
Doradztwo w zakresie konserwacji zabytków
Cornelia Abheiden
Restauratorka
Petra Novotny
Druk brajlowski
Kreye Siebdruck GmbH
System prowadzenia śladów
Niemiecka firma Deutsche Blindenleitsysteme GmbH
Repliki
PAL Preservation Academy GmbH, terapia zajęciowa
Drukarnia/introligatornia Klinika psychiatryczna w Lüneburg
Modele 3D
Rapidobject GmbH
Wyposażenie wnętrz
Holger Schütte Technika medialna i elektronika
Stolarstwo Stövesandt GmbH
W projekcie budowlanym uczestniczyły następujące branże
(w kolejności alfabetycznej):
Allgemeine Fernsprech- u. Datenanlagen Deutschland (AFD) GmbH (Ogólnokrajowe Systemy Telefoniczne i Informatyczne Niemcy)
Baubetrieb Reiner Böhnstedt (Firma budowlana)
Brandmeldeunternehmen AFD Deutschland GmbH (Firma zajmująca się systemami przeciwpożarowymi)
Herder & Plötz Elektrotechnik GmbH (Elektrotechnika)
Fliesenarbeiten Grabowski Bevensen GmbH (Płytkarstwo)
HEKO Metallbau GmbH (Konstrukcje metalowe)
Ingenieurgemeinschaft Dr. Maack GmbH (Zespół inżynierów)
Firma malarska Hermann Witte
Oliver Bohm Budownictwo podziemne i drogowe
Ortmann Wykładziny podłogowe
Ślusarnia Schweitzer
Schneider & Steffens GmbH & Co. KG
Stolarnia Jürgen Holst
WE-Technik Stade Ronald Westphal
ZZ-Trockenbau GmbH
Szczególne podziękowania kierujemy do Kliniki Psychiatrycznej Lüneburg gGmbH za udostępnienie dawnej łaźni wraz z wieżą ciśnień na potrzeby utworzenia niniejszego centrum dokumentacyjnego.
Szczególne podziękowania kierujemy do pracowników kliniki, Gesundheitsholding Lüneburg GmbH i Service Plus Lüneburg GmbH, którzy wsparli realizację projektu budowlanego, a także przygotowanie wystawy i jej inaugurację, w szczególności do działów technicznego, IT, ogrodniczego, drukarni, sprzątania i public relations.
Miejsce pamięci »Eutanazja« w Lüneburg
jest wspierane instytucjonalnie przez:
W realizacji i ponownym otwarciu wzięło udział ponad 130 uczniów szkół pielęgniarskich z dwóch szkół zawodowych w Lüneburg.
(w kolejności alfabetycznej):
Besmir Aga, Mohamad Ahmad, Litrand Ferdinand Oyie Assiga, Sükran Aytan, Mia Zoe-Lynn Bäger, Sarah Barkow, Simone Behrens, Vanessa Bergmann, Mercedes Bianchi, Mieke Böckmann, Amelie Boelter, Nicholas Brandes, Finja Brauneck, Esther Burkhardt, Fine Luise Büttner, Chantalle B., P. B., Yara Claußen, Simran Dahal, Johanna Dahle, Lea Dammann, Lara Demlang, Nina Dierkes, Liv Dohrmann, Julia Joanna Dubowska, Jordie Eichfeld, Amber Maria Elliger, Andrea Erben, Jan Erbuth, Lindsay Ermantraut, Evin Esmeray, Mia-Marie Fischer, Fiona Fischer, Mihaela Floria, Lea Joulene Gasch, Luisa Geertz, Fynn Gehricke, Elisa Gehrke, Jonas Gehrke, Martin Gruhn, Jana Gutjahr, Bent Hager, Jasmin Hanke, Michelle Harms, Katherine Hedder, Tony Heise, Lena Hemm, Oskar Henke, Jaquline Hensel, Nathalie Heuer, Marlon Hiecke, Emely Hirsch, Marius Hurjui, Leonie Huschenhöfer, Mona Ibrahim, Leonie Jacobs, Elise Jens, Emily Jeßen, Malin Karp, Ferman Kartal, Julia Klingel, Aleksandra Kmiec, Emily Köppe, Kiara Kroeger, Frida Krumböhmer, Philip Kuhn, Joris Labatz, Lisa Lackmann, Fabian Leben, Aimeé-Sue Letzas, Leonard Lindooren, Nele Litschner, Maha Loukrissi, Lea Löwinger, Ronja Lübberstedt, Ubeida Masto, Leonie Sophie Meyer, Maximiliane Moll, Katharina Mühle, Fortune Ngaffa Ngandeu, Amelie Sophie Nielinger, Evans Nierenz, Eila Norden, Valentina Pachl, Leonie Pope, Santatra Rabarison, Isabel Radtke, Nisha Rai, Amelie Rambau, Karina Rath, Emily Ravens, Rebecca Reinecke, Sara von Rekowski, Ben Riepenhausen, Corina Rohde, Emily Roth, Jolina Rüdiger, Tania Samara, Nikolas Sander, Pauline Scherer, Hanna Schildt, Angelina Schlee, Lale Schondorf, Lydia Schrader, Luisa Schubert, Romy Schultz, Amira Schulz, Anastasia Schumacher, Nico Schwanbeck, Jana-Sophie Schwaneberg, Sidar Sido, Ermin Sinanović, Dawid Stockhaus, Lara Stransky, Hannah Stuike, Juline Skrzypek, Vivienne Anjulie Steinke, Evelina Stumpf, Emely Tänzer, Marie Thiemann, Julia Thinius, Jonah Thomas, Marlon Trilck, Kamil Uscinski, Annkathrin Viebrock, Matti Voigt, Frauke Waag, Lena Marie Wibrow, Otylia Wiecek, Ella Wilcke, Lana Winkler, Laura Witten, Zoé-Renée Zander
Seminaria z udziałem studentów pielęgniarstwa zostały przeprowadzone przez (w kolejności alfabetycznej):
Dr Jule von Hertell, Nora Liman, Antje Pauleweit, Dr Carola Rudnick, Katrin Schwier, Hedwig Thelen
Projekt uzyskał fachowe doradztwo w ramach wolontariatu od
(w kolejności alfabetycznej):
komisja specjalistyczna
Prof. Dr Michele Barricelli (do 2018 r.)
Dr Gudrun Fiedler
Prof. Dr Gerrit Hohendorf (do 2021 r.) †
Dr Uwe Kaminsky
Dr Astrid Ley (przewodnicząca)
Dr Jürgen Lotze (do 2020 r.) †
Prof. Dr Rita Müller
Stefan Olmützer (do 2024 r.)
Prof. Dr Michael Sauer
Prof. Dr Detlef Schmiechen-Ackermann
Prof. Dr Claudia Schomaker
Prof. Dr Andreas Spengler (do 2024 r.)
Dr Sebastian Stierl (do 2022 r.)
Prof. Dr Jens-Christian Wagner
Rada doradcza
Robert Baumann
Nina Fresenius
Christoph Fuchs
Berend Haus
Ulrike Haus
Johann Huismann
Susanne Kracht (do 2024 r.) †
Michal Korhel
Sebastian Poerschke
Stefan Schliephake
Michael Schuhr
Uta Wehde
Umair Wiebeck
Zarząd
(w porządku chronologicznym)
Henry Schwier (przewodniczący)
Jan-Hendrik Kramer
Gabriele Lukoschek
Kathrin Schaefer
Stefan Olmützer (do 2024 r.)
Rolf Sauer (do 2023 r.)
Dr Sebastian Stierl (przewodniczący do 2022 r.)
Maren Hansen (do 2022 r.)
Egbert Bolmerg (do 2022 r.)
Dr Jürgen Lotze (do 2020 r.) †
Szczególne podziękowania kierujemy do członków rodzin za udostępnienie dokumentów, zdjęć i wywiadów.
Szczególne podziękowania kierujemy do publicznych i niepublicznych zbiorów oraz archiwów za udostępnienie i przekazanie dokumentów i akt.
Dziękujemy wszystkim zaangażowanym za wsparcie.
Zespół miejsca pamięci, sierpień 2025 r.
