Jest to czarno-białe zdjęcie portretowe Adolfa Wilke. Ma włosy i okrągłą głowę z wąskim nosem. Jest ogolony i ma smugę nad górną wargą na lewym policzku. Ubrany jest w ciemną marynarkę, białą koszulę i krawat w kratę. Wygląda korpulentnie.

Adolf Wilke, około 1930.

StadtALbg BS 44318.

ADOLF WILKE (1898 – 1946)

Adolf Wilke pochodził z Hamelin, był chirurgiem i dyrektorem medycznym Szpitala Miejskiego w Lüneburgu. Studiował medycynę i ożenił się z Elisabeth Menzinger w Lipsku w 1925 roku. W 1933 r. Wilke przez kilka lat leczył pacjentów w Berlinie. W 1939 r. para przeniosła się do Lüneburga, a Wilke przejął zarządzanie szpitalem. W 1942 r. zorganizował budowę »baraku dla robotników wschodnich«, aby mogli się w nim leczyć robotnicy przymusowi. Nakazał zamordowanie robotników przymusowych i został internowany w Esterwegen 1 czerwca 1945 roku. Zmarł na dyfteryt podczas transportu z obozu Esterwegen do szpitala Sögel.

Oprócz Wilkego, inni lekarze (Helmut Bock, Günter Schulz i Friedrich von der Becke), lekarka (Margret Dehlinger) i pielęgniarka (Margarete Dethlefsen) ze szpitala w Lüneburgu byli zaangażowani w mordowanie robotników przymusowych. Postanowili oni zamordować te kobiety i mężczyzn za pomocą przedawkowanej morfiny.

To jedyne zdjęcie dawnych »Baraków dla chorych« dla robotników ze Wschodu. Jest to prosty, podłużny budynek z tyłu po prawej stronie, ukryty wśród drzew.

Jest to czarno-białe zdjęcie lotnicze. Przedstawia szpital w Lüneburgu z głównym budynkiem otwartym w 1900 roku, prawym skrzydłem i budynkami pomocniczymi. W lesie za głównym budynkiem i kotłownią, rozpoznawalną po wysokim kominie sięgającym nieba, rozciąga się długi budynek. Jest to barak. Za nim biegnie aleja Oedemer Weg, otoczona drzewami.

Widok szpitala w Lüneburgu z lotu ptaka, ok. 1950 r.

Szpital Miejski w Lüneburgu.

Jest to pożółkły dokument napisany na maszynie, opatrzony oryginalnym podpisem ordynatora oddziału internistycznego szpitala w Stade.

Zaświadczenie ze szpitala miejskiego miasta Stade dotyczące Güntera Schulza, 23 września 1936 r.

StadtALg PA 471.

GÜNTER SCHULZ (1906– 1946)

Günter Schulz pochodził z Herford, ukończył szkołę średnią w Hildesheim w 1929 r., a następnie studiował medycynę w Jenie, Grazu, Innsbrucku, Lipsku i Rostocku. Egzamin państwowy zdał w 1935 roku. Pracował w Szpitalu Uniwersyteckim w Jenie, w Hildesheim i w Stade, zanim w 1937 r. dołączył do Szpitala Miejskiego w Lüneburgu. W tym czasie ożenił się i został ojcem dwójki dzieci. W Lüneburgu poinstruował pielęgniarkę Margarete Dethlefsen, aby podawała śmiertelne dawki robotnikom przymusowym. Miały one łagodzić i uśmierzać ból. Schulz został powołany do wojska w marcu 1944 roku. Po wojnie przyznał się do popełnionych zbrodni. Został skazany na śmierć i stracony pod koniec 1946 roku.

»Do Nadburmistrza Miasta Lüneburg: Zostałem poinformowany, że zwolniło się stanowisko Kierownika Oddziału Chorób Wewnętrznych. Niniejszym chciałbym ubiegać się o to stanowisko. Ukończyłem studia w 1936 roku, w latach 1936-1937 byłem asystentem w Städt. Hospital Stade od 1936 do 1937 roku, a od 1937 roku jestem asystentem w Szpitalu Miejskim w Lüneburgu. W marcu 1944 roku zostałem powołany do służby wojskowej i od lipca 1944 roku byłem lekarzem oddziałowym w różnych szpitalach polowych na Wschodzie. Obecnie jestem zatrudniony jako internista w miejscowym szpitalu. Od czerwca 1940 roku jestem uznawany za specjalistę przez Dolnosaksońską Izbę Lekarską. O ocenę mojej pracy zawodowej w wojsku można zwrócić się do mojego obecnego lekarza sztabowego, konsultanta internisty płk dr med. habil. Berga. W dniu dzisiejszym złożyłem wniosek o zwolnienie ze służby […].«

Jest to pocztówka z nadrukiem po obu stronach. Adres napisano drukowanymi literami. Znajdują się na niej dwa stemple pocztowe z Lubeki z datą 20.7.1945 r. Na odwrocie znajduje się odręcznie napisana aplikacja. Karta jest podziurawiona.

Wniosek Güntera Schulza do nadburmistrza miasta Lüneburg, 14 lipca 1945 r.

StadtALg PA 471.

Jest to papier formatu DIN A5 w orientacji poziomej. Papier jest jasnobrązowy i został napisany na maszynie do pisania. Informuje on, że lekarz Helmut Bock rozpoczyna służbę jako zastępca Günthera Schulza, który został powołany do Wehrmachtu. Znajduje się na nim pieczęć burmistrza. Informacja jest podpisana przez Adolfa Wilke.

List Adolfa Wilke do burmistrza Lüneburga, 16 marca 1944 r.

StadtALg PA 128.

Jest to formularz, w którym należy podać dane osobowe dotyczące pochodzenia rodzinnego. Formularz został wypełniony odręcznie drukowanymi literami przez Helmuta Bocka. Pierwsze pytanie brzmi: Czy pochodzi Pan/Pani od rodziców lub dziadków wyznania mojżeszowego? Bock odpowiedział: Nie! Następnie podano dane dotyczące rodziców i dziadków.

Kwestionariusz dotyczący pochodzenia, wypełniony przez Helmuta Bocka, strona tytułowa, 10 grudnia 1944 r.

StadtALg PA 128.

HELMUT BOCK (1917 – 1946)

Helmut Bock pochodził z Emden. Studiował medycynę i zdał egzaminy w Hamburgu. Od 1943 r. pracował w szpitalu rezerwowym w Hamburg-Wandsbek. W 1944 r. został ojcem córki. W tym samym roku stracił nogę. Następnie ubiegał się o posadę lekarza w Lüneburgu. Rozpoczął pracę jako asystent lekarza w kwietniu 1944 r. i został następcą Güntera Schulza. W listopadzie 1944 r. został ojcem bliźniaków, a miesiąc później poślubił matkę swoich dzieci. Między kwietniem 1944 r. a styczniem 1945 r. brał udział w mordowaniu robotników przymusowych.

W wyniku wielomiesięcznego przyjmowania środków przeciwbólowych od stycznia do kwietnia 1945 r. przechodził leczenie odwykowe w sanatorium i domu opieki w Lüneburgu. Latem 1945 r. został internowany w obozie Neuengamme. W maju 1946 r. został poddany ekstradycji do Jugosławii. Tam został skazany na śmierć i stracony pod koniec 1946 r. za zamordowanie robotników przymusowych w szpitalu w Lüneburgu. Jego żona i dzieci mieszkały wówczas w powiecie Lüneburg.

MARGRET DEHLINGER, urodz. GIESCHEN (1913 – 1990)

Margret Dehlinger pochodziła z Bremy i była lekarzem. W 1940 r. wyszła za mąż za swojego kolegę Freimuta Dehlingera z Lötzen, a rok później urodziła się jej pierwsza córka. Margret Dehlinger pracowała jako lekarz pogotowia ratunkowego na oddziale chorób wewnętrznych szpitala w Lüneburgu do września 1945 roku. Zajmowała się tam mordowaniem robotników przymusowych. W styczniu 1945 r. została odznaczona Wojennym Krzyżem Zasługi 2. klasy. W 1946 r. urodziła się jej druga córka. W latach 1949-1950 wróciła do pracy i została starszym lekarzem. W 1951 r. Dehlingerowie opuścili Lüneburg i przenieśli się do Leer. Zmarła 21 października 1990 r. w Bad Zwischenahn.

Jest to papier DIN A5 w formacie poziomym. Papier jest jasnobrązowy, cienki i został napisany na maszynie do pisania. Jest napisany odręcznie i podpisany przez Adolfa Wilke. Stwierdza, że Margret Dehlinger ma zostać wcielona do wojska w miejsce doktora Matthaei, który został powołany do Wehrmachtu. Mieszkała z ojcem w Lüneburgu i miała małe dziecko. Mogła pracować dzięki pomocy domowej.

List Adolfa Wilke do burmistrza miasta Lüneburg, 12 lutego 1942 r.

StadtALg PA 154.

Jest to czarno-biała kopia z rejestru ludności. Jest to niewyraźna odbitka fotograficzna. Rejestr jest pisany odręcznie, a niektóre wpisy są również pisane na maszynie. Wynika z niego, że w lipcu 1944 r. przeniosła się z Lüneburga do miasta K.d.F.-Wagen (obecnie Wolfsburg), aby pracować w tamtejszym szpitalu miejskim.

Wyciąg z rejestru stanu cywilnego Margarete Dethlefsen, 1944 r.

StadtALg, EMA-EK, Dethlefsen-Margarete.

MARGARETE DETHLEFSEN (1917 – 1946)

Margarete Dethlefsen pochodziła z Flensburga i od 1936 roku pracowała jako główna pielęgniarka w szpitalu w Lüneburgu. Kiedy otrzymała polecenie podania chorym robotnikom przymusowym przedawkowanej morfiny, wykonała rozkaz. Zamordowała w ten sposób ponad 50 osób, nie kwestionując ani nie mając wątpliwości. Pod koniec 1946 r. została skazana za morderstwo i stracona.

RICHARD HÖLSCHER (1868 – 1949)

Richard Hölscher urodził się 22 sierpnia 1868 r. w Bad Pyrmont. Po ukończeniu studiów medycznych został starszym lekarzem w Kilonii. Tam poślubił Ritę Christensen w dniu 1 września 1900 roku. Dwa i pół tygodnia po ślubie nowożeńcy przenieśli się do Lüneburga, gdzie Hölscher objął stanowisko dyrektora medycznego w nowo wybudowanym szpitalu. Jego trzej synowie i jedna córka urodzili się w 1902, 1903, 1907 i 1911 roku.

W 1925 roku, z okazji 25-lecia pracy, pielęgniarki przygotowały dla niego album. Jest to jedyna istniejąca kolekcja historycznych zdjęć szpitala w Lüneburgu. Jest to wyraz wysokiego szacunku, jakim cieszy się praca Hölschera. Hölscher przeszedł na emeryturę w 1936 roku ze względu na swój wiek. Po jego odejściu opieka medyczna w szpitalu w Lüneburgu została zreorganizowana. Podczas gdy Hölscher, jako dyrektor medyczny, połączył chirurgię i medycynę wewnętrzną, utworzono dwa oddziały. Adolf Wilke został ordynatorem oddziału chorób wewnętrznych, a Werner Kalliske ordynatorem oddziału chirurgii.

W latach 1934-1936 Richard Hölscher był zaangażowany w przymusowe sterylizacje. Ponieważ jego następca Werner Kalliske stracił żonę po urodzeniu czwartego dziecka, musiał przeorganizować swoje życie jako samotny ojciec czwórki dzieci i początkowo nie był w stanie kontynuować pracy. Hölscher zastąpił go i wrócił z emerytury na dziewięć miesięcy.

Jest to czarno-białe zdjęcie Richarda Hölschera na krótko przed jego przejściem na emeryturę. Siedzi w swoim gabinecie przy biurku na drewnianym krześle z podłokietnikiem. Ma na sobie niklowe okulary, przycięte wąsy i płaszcz lekarski. Symuluje pisanie wiecznym piórem. Jest to widok z boku, patrzy prosto przed siebie, a nie w kamerę. W tle znajduje się półka wypełniona aktami. Scena wygląda na zainscenizowaną.

Richard Hölscher zmarł 17 sierpnia 1949 roku w Lüneburgu.

Radca medyczny Richard Hölscher, około 1925 r. Album z okazji 25-lecia.
Miejski Szpital Kliniczny w Lüneburgu.

StadtALg PA 42.

Od stycznia 1943 r. do sierpnia 1945 r. Hölscher ponownie przejął zarządzanie oddziałem chirurgicznym z powodu wojny. Werner Kalliske został powołany do wojska. Dopiero 6 sierpnia 1945 r. Richard Hölscher został na dobre zwolniony ze służby.

Przez cały ten czas Richard Hölscher był zaangażowany w przymusowe sterylizacje. Musiał być również świadomy morderstw robotników przymusowych w »Barakach dla cudzoziemców« w swoim szpitalu, ponieważ cieszył się najwyższym poziomem zaufania wśród personelu jako były dyrektor medyczny i szef chirurgii.

Jest to artykuł prasowy z portretowym zdjęciem starszego Richarda Hölschera. Artykuł jest napisany na maszynie i wydrukowany na papierze gazetowym. Zajmuje jedną kolumnę. Nad zdjęciem widnieje napis: „Zasłużony lekarz kończy 80 lat”.

Artykuł prasowy z gazety Lüneburger Landeszeitung z dnia 22 marca 1948 r., tom 3, n. 34, s. 3.

StadtALg PA 42.

Jest to czarno-biały portret Wernera Kalliske. Ma on na sobie ciemny garnitur z kamizelką, jasną koszulę i wzorzysty krawat. Nosi okulary w rogowej oprawie. Ma bardzo wysokie czoło i charakterystyczny dołek w brodzie. Jego krótkie włosy są zaczesane do tyłu. Nie ma brody.

Werner Kalliske, 1936.

StALg PA 286.

WERNER KALLISKE (1901 – 1949)

Werner Kalliske pochodził z Bornstedt koło Poczdamu. Urodził się 21 maja 1901 roku. Studiował medycynę w Berlinie. Następnie pracował w szpitalach Westend i Charité. Do Lüneburga zgłosił się bez świadectwa. Jego wniosek został rozpatrzony pozytywnie tylko dlatego, że był członkiem eskadry medycznej SS. Stwierdził również, że Reichsgesundheitsführer Leonardo Conti może udzielić informacji na jego temat osobiście. Miał bardzo dobre kontakty na najwyższych szczeblach narodowych socjalistów.

W 1936 r. przeniósł się z Berlina do Lüneburga wraz z żoną i dwójką małych dzieci, aby objąć stanowisko starszego lekarza. Początkowo przez trzy miesiące mieszkał u Richarda Hölschera. Następnie znalazł nowy dom przy Wilschenbrucher Weg. Objął stanowisko ordynatora chirurgii w szpitalu w Lüneburgu. Od tego momentu przeprowadził setki przymusowych sterylizacji.

Kalliske ponownie został ojcem w 1937 i 1939 roku. Jego żona zmarła dzień po narodzinach ich czwartego dziecka. Od tego momentu musiał sam opiekować się dziećmi. Richard Hölscher przejął jego obowiązki na dziewięć miesięcy, aby Werner Kalliske mógł wszystko zorganizować.

W 1942 r. Werner Kalliske ożenił się po raz drugi z Armgard Boll (z domu Freiin von der Goltz). W międzyczasie był starszym lekarzem w szpitalu rezerwowym. Ze względu na służbę wojskową nie brał udziału w mordowaniu robotników przymusowych.

Po zakończeniu wojny został wzięty do niewoli. W sierpniu 1945 r. zachorował i wypadł z okna na terenie szpitala w obozie w Brnie. W rezultacie zmarł.

MAX BRÄUNER (1882 – 1966)

Max Bräuner był zamieszany w wiele przestępstw medycznych począwszy od 1934 roku. Od 1934 r. zgłaszał i oceniał setki pacjentów pod kątem przymusowej sterylizacji. Jako sędzia zdecydował o co najmniej 380 przymusowych sterylizacjach. Od 1940 r. decydował o tym, w jakim stopniu dorośli pacjenci byli przenoszeni do różnych ośrodków zagłady. W 1941 r. utworzył »oddział pediatryczny« w Lüneburgu, a w 1944 r. »centrum gromadzenia cudzoziemców«.

Jest to czarno-białe zdjęcie Maxa Bräunera i jego narzeczonej Helene Feddersen. Helene Feddersen ma na sobie rozpięty płaszcz z futrzanym wykończeniem na klapie ciemnej sukienki z zapięciem na guziki i stójką z białego materiału. Ma na sobie skórzane rękawiczki i futrzaną mufkę. Ma spiętą fryzurę i kapelusz z dużą kokardą i rondem. Uśmiecha się. Po jej prawej stronie stoi narzeczony Max Bräuner w ciemnym, zapinanym na guziki płaszczu z kontrastowym kołnierzem i melonikiem. Nosi wąsy i patrzy poważnie w kamerę. Lewą rękę trzyma w kieszeni płaszcza.

Zdjęcie Helene Feddersen i Maxa Bräunera, 1911 r.

Własność prywatna Gisela Bhatia | ArEGL 90.

Max Bräuner pochodził z Karlsruhe. Był synem poczmistrza i studiował medycynę w Monachium i Getyndze. W 1909 roku dołączył do Sanatorium i Domu Opieki w Lüneburgu jako asystent lekarza. Poznał tam swoją przyszłą żonę Helene Feddersen. Pobrali się w 1911 r. Ich jedyny syn urodził się w 1917 r. W 1936 r. Max Bräuner został dyrektorem medycznym sanatorium i domu opieki w Lüneburgu.

Jest to kwadratowa drewniana ramka z kilkoma czarno-białymi zdjęciami. Jeden z oprawionych portretów przedstawia Maxa Bräunera. Ma na sobie ciemny garnitur, jasną koszulę i krawat. Nie ma wąsów. Uśmiecha się do kamery. Dwa zdjęcia są przymocowane do tylnej części ramki. Mają białą ramkę. Mniejsze zdjęcie jest kwadratowe i przedstawia Maxa Bräunera w kapeluszu. Jest pochylony do przodu i wydaje się, że ma w dłoni coś, co przyciąga jego uwagę. Drugie zdjęcie przedstawia siedzącą kobietę w kwiecistej letniej sukience i krótkich ciemnych włosach. Kucnęła przed starszym, poważnie wyglądającym mężczyzną w okularach i garniturze.

Obraz w drewnianej ramie. Przód: Zdjęcie Maxa Bräunera, po 1945 roku.

Własność prywatna Gisela Bhatia | ArEGL 90.

Z tyłu: (po lewej) zdjęcie Maxa Bräunera, ok. 1965; (po prawej) nieznane, ok. 1960.

Własność prywatna Gisela Bhatia | ArEGL 90.

Portret w drewnianej ramie przedstawia Maxa Bräunera w wieku około 65 lat. Zdjęcie zostało zrobione po wojnie. Na odwrocie znajduje się więcej zdjęć. Na zdjęciu po lewej stronie ma już ponad 80 lat. W 1961 roku zdecydował się przyznać do udziału w programie »Eutanazji«. W rezultacie wznowiono śledztwo, które zostało zamknięte w 1949 roku.

wstecz