DLACZEGO LÜNEBURG?

Sanatorium i Dom Opieki w Lüneburgu oraz Szpital Miejski w Lüneburgu były scenami różnych zbrodni »Eutanazji«. Było ku temu kilka powodów. Lüneburg jest również wyjątkowy pod względem skali przestępstw.

Dziedziczny Sąd Zdrowia w Lüneburgu wydał ponad dwa razy więcej wyroków o przymusowej sterylizacji niż w innych miejscach. Wynikało to również z faktu, że na miejscu znajdowały się wszystkie obiekty potrzebne do wdrożenia »Higieny rasowej«: szkoła pomocnicza, koszary, urząd zdrowia, sanatorium i dom opieki, dziedziczny sąd zdrowia i szpital. Instytucje te pracowały ramię w ramię.

W sumie ponad 2000 chorych zostało przeniesionych z zakładów leczniczych i opiekuńczych prowincji Hanower do »akcji T4«. Tylko nieliczni przeżyli.

Transfery pacjentów z prowincji Hanower w 1941 r.

Większość zakładów w prowincji Hanower przeniosła średnio poniżej 200 chorych. Z zakładu leczniczego i opiekuńczego w Lüneburgu do zakładów »T4« przeniesiono łącznie 483 chorych. Było to ponad dwa razy więcej niż z prawie wszystkich innych zakładów w prowincji Hanower. Powodem tego było to, że wiosną 1941 r. 476 chorych miało zostać przeniesionych z hamburskiego zakładu Langenhorn do Lüneburga i potrzebne były wolne łóżka.

W 1939 r. plan urbanistyczny Lüneburga początkowo nie przewidywał przekształcenia Lüneburga w »Gaustadt«. Sanatorium i dom opieki w Lüneburgu pozostały nietknięte w legendzie (numer 7). Zmieniło się to w latach 1939-1941.

Jest to pożółkły plan zagospodarowania przestrzennego miasta Lüneburg w czerni i bieli, z głównymi osiami komunikacyjnymi zaznaczonymi na żółto i biegiem rzeki Ilmenau zaznaczonym na niebiesko. Różne obszary są pokryte różnymi rodzajami kreskowania. Legenda umieszczona w lewym dolnym rogu zawiera informacje o tym, które obszary są wykorzystywane rolniczo, przemysłowo lub wojskowo, a także gdzie znajdują się łąki, pola i tereny mieszkalne. 26 obiektów jest oznaczonych numerami i również wymienionych w legendzie. Należą do nich szpital, cmentarze, ale także koszary, elektrownia i inne obiekty infrastruktury miasta Lüneburg.

Lüneburg 1939, kolekcja Pinnekamp, z: Werner Preuß: Rozwój miast i architektura. Lüneburg w XX wieku, Husum 2001, s. 73.

Jest to pożółkły plan zagospodarowania przestrzennego miasta Lüneburg w czerni i bieli. Różne obszary są zaznaczone różnymi rodzajami kreskowania. Narysowano forum okręgowe, teren zjazdu partyjnego, ogromne obszary przeznaczone do użytku wojskowego. Również cmentarz centralny został ponownie wytyczony i odpowiada wielkości całej starówki. Z planu wynika, że całe miasto miało zostać przebudowane, z parkiem miejskim, kąpieliskiem, nowym parkiem zdrojowym i nowymi obszarami mieszkalnymi.

Lüneburg 1939, kolekcja Pinnekamp, z: Werner Preuß: Rozwój miast i architektura. Lüneburg w XX wieku, Husum 2001, s. 74.

Ogólny plan rozwoju z 1941 r. pokazuje, że na północny wschód od sanatorium i domu opieki w Lüneburgu planowano gigantyczne Gauforum, które miało być ponad czterokrotnie większe od terenu sanatorium i domu opieki. Na południe od azylu miało powstać centrum konferencyjne partii. Na terenie sanatorium i domu opieki planowano utworzenie »Narodowej Politycznej Instytucji Państwowej« (NAPOLA).

Jest to pożółkły, pokolorowany plan zagospodarowania przestrzennego miasta Lüneburg, na którym różne przeznaczenia i obszary są zaznaczone kolorami. Oprócz terenów zielonych zaznaczonych na zielono, wyróżniają się obszary nowych zabudów zaznaczone na żółto, a tereny wykorzystywane przez wojsko są zaznaczone na różowo.

Plan miasta Lüneburg z zaznaczonymi planowanymi budynkami nazistowskimi, około 1941 r.

StadtALg K 10-H-6-1

Instytucja ta miała paść ofiarą ekspansji Lüneburga, który stał się stolicą Gau. Max Bräuner zapobiegł temu.

Oprócz wykorzystania instytucji na potrzeby NAPOLA, mówi się również o planach przeniesienia do niej centrum szkoleniowego SS lub koszar. Część administracji Gau miała również zostać umieszczona w budynkach instytucji. Max Bräuner był w stanie zapobiec zamknięciu sanatorium i domu opieki poprzez utworzenie »specjalistycznego oddziału dziecięcego«.

Fragment oświadczenia Maxa Bräunera z dnia 30 listopada 1961 r.

NLA Hannover Nds. 721 Lüneburg Acc. 8/98 N. 3

»Wszystko to przekonało mnie teraz do zaakceptowania propozycji Komitetu Rzeszy, aby utworzyć wyspecjalizowany oddział dziecięcy. Przynajmniej w ten sposób mogłem liczyć na zachowanie instytucji dla moich pacjentów.«

NLA Hannover Nds. 721 Lüneburg Acc. 8/98 N. 3.

Jest to czarno-białe zdjęcie grupowe 40 chłopców w wieku od 6 do 16 lat, trzech opiekunek i dwóch młodych mężczyzn. Wielu chłopców ma na sobie koszulki marynarskie i swetry, krótkie spodenki, skarpety i buty. Starsi chłopcy mają na sobie koszule i kurtki. Jedna z opiekunek siedzi pośrodku grupy, trzymając chłopca na kolanach. Dwie opiekunki mają na sobie uniformy z czepkami pielęgniarskimi. Grupa stoi w czterech rzędach w ogrodzie jednego z budynków zakładu opieki i leczenia w Lüneburgu. Większość chłopców uśmiecha się do aparatu.

Zdjęcie grupowe dzieci i młodzieży z opiekunami w domu wypoczynkowym na terenie sanatorium i domu opieki w Lüneburgu, 26.7.1920 r.

ArEGL 118.

Istniały już możliwości utworzenia »oddziału dziecięcego«. Latem 1920 r. poszczególne budynki były już wykorzystywane na »dom wakacyjny« dla dzieci. Wiosną 1922 r. w domach nr 12, 14, 16, 20 i 26 utworzono »dom wypoczynkowy dla dzieci«. Był on prowadzony przez Landesverein für Volkswohlfahrt Hannover. Pierwszeństwo miały dzieci z prowincji Hanower. Opiekę medyczną nad dziećmi sprawował pierwszy starszy lekarz sanatorium i domu opieki.

Jest to pożółkła kartka papieru. Posiada nagłówek Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rzeszy. Tekst został napisany na maszynie do pisania. Nie ma żadnych notatek ani podkreśleń.

Fragment okólnika Ministra Spraw Wewnętrznych Rzeszy z dnia 6 września 1944 r.

BArch R 1501/3768.

Ponieważ sanatorium i dom opieki w Lüneburgu miały doświadczenie w selekcji i mordowaniu pacjentów za pośrednictwem »oddziału pediatrycznego«, nadawały się później jako jeden z jedenastu »ośrodków gromadzenia chorych psychicznie pracowników ze Wschodu i Polaków« (»ośrodek gromadzenia cudzoziemców«). Ponadto w sanatorium i domu opieki w Lüneburgu przebywało już wielu pacjentów obcego pochodzenia. Od 1943 r. byli oni umieszczani na oddzielnych oddziałach.

wstecz