KTO WZIĄŁ UDZIAŁ?

To czarno-białe zdjęcie grupowe. W środku siedzi Max Bräuner. Ma wąsy w stylu Hitlera i zaczesane do tyłu ciemne włosy. Nosi biały fartuch lekarski, pod którym widać białą koszulę, krawat i ciemną kamizelkę. Ma skrzyżowane nogi. Nosi czarne sznurowane buty i białe skarpety. Ręce schował w kieszeniach fartucha. Po prawej i lewej stronie siedzą dwie pielęgniarki w mundurkach, w bluzkach w paski, białych fartuchach i białych czepkach. Mają skrzyżowane nogi i złożone ręce na kolanach. Za nimi i Maxem Bräunerem stoi sześć innych pielęgniarek w takich samych mundurkach. Patrzą poważnie w obiektyw, tylko jedna pielęgniarka uśmiecha się nieśmiało. Zdjęcie zostało zrobione na zewnątrz.

Max Bräuner (w środku) z dyplomowanym personelem pielęgniarskim sanatorium i domu opieki w Lüneburgu, około 1939 r.

ArEGL.

Wielu lekarzy i pielęgniarek w sanatorium i domu opieki w Lüneburgu było zaangażowanych w przymusowe sterylizacje i morderstwa chorych. W szczególności Willi Baumert, Gustav Marx, Rudolf Redepenning, Bernhard Winninghoff, Clara Schmidt oraz personel pielęgniarski Wilhelmine Wolff, Ingeborg Weber i Dora Vollbrecht. Główną odpowiedzialność za te zbrodnie ponosił dyrektor medyczny Max Bräuner. Dzięki ich zaangażowaniu wysterylizowano ponad 800 osób, a około 2000 zmarło w wyniku przemocy.

Jest to czarno-biały portret Heinricha Behr. Ma przystrzyżoną brodę i nosi okulary bez oprawek z niklu. Jest ubrany w ciemny garnitur, koszulę i krawat w paski. Nie ma już prawie włosów. Jego twarz pokryte są dwoma bliznami.

Heinrich Behr, około 1924 r.

ArEGL.

HEINRICH BEHR
(1871 – 1938)

Heinrich Behr pochodził z Celle. Studiował w Getyndze. W 1902 r. zgłosił się do sanatorium i domu opieki w Lüneburgu, aby pracować tam jako asystent lekarza. Rok później awansował na czwartego lekarza. Otrzymał oficjalne mieszkanie na terenie instytucji. Oprócz pracy publikował prace naukowe na temat demencji. To uczyniło go interesującym kandydatem na stanowisko kierownicze w szpitalu psychiatrycznym Langenhagen w Hanowerze w 1904 roku. Jednak Otto Snell odmówił mu odejścia i awansował go na trzeciego lekarza w 1905 roku. Awans został cofnięty po incydencie w 1907 roku, w którym Behr stał się agresywny. Następnie Behr ubiegał się o stanowisko 1. starszego lekarza w Langenhagen i został tam zastępcą dyrektora w 1908 roku.

W międzyczasie Heinrich Behr poślubił swoją żonę Marie (z domu Henkel). W latach 1905, 1906 i 1908 urodziło się troje dzieci: Liselotte, Heinrich i Gertrud.

Rodzina Behr powróciła do Lüneburga 1 kwietnia 1919 r., kiedy to Behr został tam pierwszym starszym lekarzem. Ponownie przeprowadzili się do mieszkania z ogrodem na terenie posesji. 1 kwietnia 1924 r. Heinrich Behr został dyrektorem medycznym sanatorium i domu opieki w Lüneburgu. Max Bräuner został jego zastępcą.

Od 1934 r. Heinrich Behr zajmował się „rejestracją biologii dziedzicznej” i zgłaszał chorych do sterylizacji. Powstrzymał się jednak przed oddelegowaniem do dziedzicznego sądu sanitarnego w Lüneburgu. Po kilku atakach serca latem 1935 r. został uznany za niezdolnego do pracy i pod koniec roku przeszedł na wcześniejszą emeryturę. Musiał opuścić swoją oficjalną rezydencję przed końcem służby i przeniósł się do Am Werder 17. Zmarł dwa lata później, w styczniu 1938 r., Jego żona w lutym 1947 r.

Jest to pożółkły papier z nagłówkiem dyrekcji krajowej. Treść listu została napisana na maszynie do pisania. W dolnej części papieru znajduje się odręczna notatka. Czerwona pieczęć potwierdza, że list został dostarczony 5 kwietnia 1924 r.

List dyrekcji prowincji Hanower do szpitala psychiatrycznego w Lüneburgu z dnia 1 kwietnia 1924 r.

ArEGL.

CLARA SCHMIDT
(1891 – 1969)

Clara Schmidt pochodziła ze Szczecina. Jej rodzicami byli Heinrich i Emilie Schmidt. Studiowała medycynę w latach 1910. Była jedną z niewielu kobiet lekarzy w sanatoriach i domach opieki, a w 1928 roku pracowała w instytucji Königslutter. Cztery lata później przeniosła się do Getyngi i Osnabrück. 1 lipca 1939 r. rozpoczęła pracę w sanatorium i domu opieki w Lüneburgu. W maju 1942 r. została przeniesiona do Osnabrück, a po roku wróciła do Lüneburga. Do 1954 r. mieszkała na terenie instytucji, a następnie przeprowadziła się do mieszkania przy Heinrich-Heine-Straße w Lüneburgu. Zmarła tam 31 marca 1969 r., pozostała niezamężna i nie miała dzieci.

Clara Schmidt badała kobiety i mężczyzn dla Dziedzicznego Sądu Zdrowia w Lüneburgu i Wyższego Dziedzicznego Sądu Zdrowia w Celle. Zalecała prewencyjną sterylizację bez żadnej podstawy prawnej. Wybierała również chorych do »Planowanych transferów ekonomicznych« w ramach »Akcji T4«. W weekendy dyżurowała na »Oddziale pediatrycznym«. Po zakończeniu wojny wielu dorosłych pacjentów zmarło pod jej opieką z powodu niedożywienia i nieodpowiedniej opieki. Po zwolnieniu Maxa Bräunera przejęła zarządzanie »Oddziałem pediatrycznym«. W czerwcu 1946 r. przeszła na wcześniejszą emeryturę. Nigdy nie przesłuchano jej w sprawie udziału w zbrodniach.

Opinia biegłego dla Wyższego Dziedzicznego Sądu Zdrowia w Celle [wyciąg] w sprawie Thei Marienberg z dnia 29 maja 1940 r., s. 23 i 24.

NLA Hannover Hann. 155 Lüneburg Acc. 2004/066 n. 09169.

WILLI BAUMERT (1909 – 1984)

Willi Baumert, około 1938 roku.

ArEGL.

Willi Baumert pochodził z Osnabrück. We wrześniu 1941 r. zapytano go, czy chciałby podjąć się »zadania specjalnego«. Zgodził się. Jego decyzja zakończyła jego pracę jako lekarza w Waffen SS. Wrócił do swojej żony Elsy (z domu Ludwig) i dwóch córek (rocznej i trzyletniej). Trzecia córka urodziła się w sierpniu 1942 roku. Początkowo kierował »Oddziałem pediatrycznym« w Lüneburgu tylko w niepełnym wymiarze godzin. Od marca 1944 r. przeniósł się do Lüneburga z Wunstorf, gdzie od października 1941 r. pracował również w niepełnym wymiarze godzin w ośrodku opieki nad młodzieżą. Prowadził »Specjalistyczny oddział dziecięcy« w Lüneburgu w pełnym wymiarze godzin przez zaledwie sześć miesięcy, aż do powrotu na front we wrześniu 1944 roku. Podczas swojej pracy na »Oddziale pediatrycznym« decydował o życiu i śmierci setek niepełnosprawnych dzieci i młodzieży.

To czarno-biały portret Williego Baumerta. Siedzi bokiem do aparatu, patrząc poza kadr w lewo. Ma na sobie ciemny garnitur, jasną koszulę i krawat. Na klapie ma insygnia partii nazistowskiej ze swastyką. Ma krótkie, ciemne włosy zaczesane do tyłu i nosi okulary w drucianej oprawce.

Berlin Document Center | Kopie ArEGL.

Willi Baumert wstąpił do NSDAP w 1932 roku, a w 1933 roku został członkiem SS. Nadawał się również do kierowania »Wydziałem pediatrycznym«, ponieważ wiedział, jak otwierano zwłoki i usuwano organy. Swoją decyzję o mordowaniu dzieci uzasadniał badaniami nad chorobami dziedzicznymi. W tym celu usunął mózgi ponad 330 dzieci i przekazał je Szpitalowi Uniwersyteckiemu w Hamburgu do dalszych badań.

Willi Baumert tylko przez krótki czas był jeńcem wojennym, a po wojnie zrobił karierę. Zdecydował się przyznać do swoich zbrodni dopiero po tym, jak został mocno obciążony przez świadków. Zmarł w 1984 roku.

Rudolf Redepenning (po lewej) z żoną Lili i ośmiorgiem dorosłych dzieci, listopad 1943 r.

Kopie ArEGL.

RUDOLF REDEPENNING (1883 – 1967)

Rudolf Redepenning z Wiedensahl był starszym lekarzem w Provinzial-Erziehungsheim od 1913 roku i dyrektorem medycznym Provinzial- Heil- und Erziehungsanstalt Göttingen od 1927 roku. Stamtąd przeniósł się do »Ludowy szpital psychiatczny« w pobliżu Getyngi w 1930 roku. W 1920 r. przeszedł na katolicyzm i był aktywny w Partii Centrum. To i jego krytyka NSDAP doprowadziły go do utraty pracy w 1934 r. z powodu »Ustawy o przywróceniu zawodowej służby cywilnej«. Aby utrzymać swoją wielodzietną rodzinę z ośmiorgiem dzieci, postanowił dostosować się do narodowych socjalistów. W 1934 r. pracował w sanatorium i domu opieki w Hildesheim. Na początku 1937 r. został przeniesiony wbrew swojej woli do sanatorium i domu opieki w Lüneburgu. Od 1944 r. był tam odpowiedzialny za »punkt zbiórki cudzoziemców« dla mężczyzn, gdzie mordowano robotników przymusowych i innych chorych obcego pochodzenia. Redepenning był zaangażowany w transporty na śmierć w punkcie zbiorczym.

WILHELMINE WOLFF (1903 – 1962)

Wilhelmine Wolff z Medingen niedaleko Bad Bevensen dokonała skoku w swojej karierze dzięki pracy na »Oddziale pediatrycznym«. Ukończyła St Jürgens Asylum w Bremie w 1927 roku i już od 1934 roku pracowała w sanatorium i domu opieki w Lüneburgu. Została awansowana na matronę za gotowość do pracy na »Oddziale pediatrycznym«. Ponieważ została poinformowana o »Eutanazji« przez dyrektora medycznego Maxa Bräunera, wiedziała dokładnie, za czym się opowiada. Baumert powiedział jej, które dzieci mają zostać zamordowane. Podawała przedawkowany lek Luminal, aż dzieci były martwe. Wypełniała raporty zgonów i wpisywała fałszywą przyczynę śmierci, zwykle »Zapalenie płuc«. Pomagały jej koleżanki Ingeborg Weber i Dora Vollbrecht.

Jest to czterokolumnowy artykuł prasowy, który zajmuje prawie całą stronę gazety. Dołączono do niego dwa czarno-białe zdjęcia. Większe zdjęcie przedstawia portret Wilhelmine Wolff. Ma ona ściśle związane włosy i spuszczone oczy. Na drugim, mniejszym zdjęciu widać Wilhelmine Wolff przed domem, gdzie oferuje swoje lekarstwo przy drzwiach.

Lüneburger Landeszeitung, 15/16 marca 1952 r., s. 4.

StadtALg 8.2-LLA-B, 1952-03.

W październiku 1945 r. Wilhelmine Wolff została zwolniona przez brytyjski rząd wojskowy. Po zwolnieniu pracowała jako naturoterapeutka i sprzedawała domowej roboty lek »Lungentrost«. Miał on leczyć gruźlicę. W 1949 r. została zdenazyfikowana jako »oczyszczona z zarzutów« i założyła Niemieckie Stowarzyszenie Naturopatów, którego została pierwszą przewodniczącą.

Puszka ta została znaleziona w archiwum przez hamburskiego historyka w 2018 roku i ofiarowana różnym pomnikom wraz ze szklanymi strzykawkami. Miejsce Pamięci Hadamar udostępnia puszkę na zasadzie wypożyczenia.

Pudełko jest zamkniętą zakręcaną tubką. Posiada etykietę z białym napisem na czarnym tle, napisanym dużymi literami. Na etykiecie widnieje napis: Tabl. a 0,1g.

ArEGL 100.

Jest to puszka po tabletkach barbituranu o nazwie handlowej Luminal z lat czterdziestych XX wieku. Max Bräuner i Willi Baumert postanowili mordować swoje ofiary głównie za pomocą tego leku. Ze względu na duże ilości można przypuszczać, że tabletki były przechowywane w szklanych słoikach.

Puszka ta została znaleziona w archiwum przez hamburskiego historyka w 2018 roku i ofiarowana różnym pomnikom wraz ze szklanymi strzykawkami. Miejsce Pamięci Hadamar udostępnia puszkę na zasadzie wypożyczenia.

DORA VOLLBRECHT (1906 – 1984)

Dora Vollbrecht pochodziła z Hanoweru. Była wyszkoloną i urzędową opiekunką instytucjonalną. W dniu 1 października 1941 r. wraz ze swoją koleżanką Ingeborg Weber została oddelegowana do »Oddziału dziecięcego« w Lüneburgu do »Zadania specjalnego«. Vollbrecht zdecydowała się przyjąć oddelegowanie i wziąć udział w »Eutanazji«. W 1942 r. zgodziła się na stałe przenieść do Lüneburga. Od tego czasu często chorowała przez kilka miesięcy, ale zawsze sumiennie wracała do pracy. W styczniu 1945 r. została uznana za zbyt chorą, by wykonywać zawód pielęgniarki. Dopiero w październiku 1945 r. opuściła sanatorium i dom opieki w Lüneburgu i przeniosła się do Hanoweru. Jej działania ukształtowały resztę jej życia. Zmarła 29 października 1984 r. w Bremervörde.

wstecz